Rookvrije Zorg

Communicatie

De communicatie over tabak en roken dient een breed scala aan boodschappen te omvatten. Zo spreekt het de betrokkenheid van de organisatie ten aanzien van een rookvrije omgeving uit. Ook komen de gezondheidseffecten van tabaksgebruik, roken en passief roken aan bod, alsmede de beschikbare zorg voor cliënten en personeel. Communicatie over tabak en roken richt zich op een breed publiek, waaronder cliënten, bezoekers, medewerkers en onderaannemers. Om bewustwording, actie en verantwoordelijkheid te genereren dient communicatie niet eenmalig maar aanhoudend plaats te vinden.

Statement

De zorgorganisatie heeft een uitgebreide communicatiestrategie ter ondersteuning van de bewustwording en implementatie van het rookvrijbeleid en het stoppen met roken begeleidingsaanbod.

Best practices

Framing rookvrij terrein

Communicatie

FAQ

Communicatie is tijdens het gehele proces van rookvrij worden onmisbaar. In de startfase is het belangrijk om alle betrokkenen mee te krijgen in de richting van besluitvorming. In veel gevallen gaat het hierbij om interpersoonlijke communicatie, denk bijvoorbeeld aan bijeenkomsten met de directie, cliëntenraad, ondernemingsraad, medische staf en andere gremia van wie de steun onmisbaar is. Verder is het afhankelijk van de opzet van het project. Zoals bij alle communicatie gaat intern vóór extern. Het is belangrijk om een helder startmoment te bepalen waarop je organisatie rookvrij wordt, met een persmoment en misschien een symbolische handeling zoals het weghalen van het laatste rookhokje.

Er zijn veel soorten communicatiemiddelen mogelijk. Ten eerste is het belangrijk om borden op het terrein te plaatsen, bij voorkeur de herkenbare huisstijl van de rookvrije generatie (wit vinkje op een blauwe achtergrond). Daarnaast kan je denken aan je website, een algemene informatiefolder, de huisregels, een folder over rookvrijbeleid en een wachtkamerfilmpje of YouTube-filmpjes. Bij de introductie van het rookvrijbeleid zou je tijdelijke rollup-banners bij de ingangen en posters op strategische plekken kunnen plaatsen. Daarnaast kan het handig zijn om uitdeelkaartjes te verspreiden waarop het rookvrije terrein wordt uitgelegd.

Niks moet, maar berichtgeving in de lokale of regionale media ondersteunt wel de bekendheid en je doelstelling. Als woordvoerder is een arts aan te bevelen, het liefst een specialist die in de praktijk te maken heeft met rook-gerelateerde aandoeningen, of een bestuurder op het hoogste niveau.

Wat de precieze boodschap is hangt af van je eigen doelstelling, maar het is in ieder geval goed om te verwijzen naar de doelen van de rookvrije generatie. Het doel daarvan is dat kinderen in elke fase van het opgroeien worden beschermd tegen (mee)roken en de verleiding om te beginnen met roken.

Veel organisaties kiezen ervoor om aan te sluiten bij het imago van de Rookvrije Generatie: een herkenbare en positieve beweging. Geheel een vrije keuze, maar wel aan te raden. De voorwaarden voor het gebruik van het beeldmerk is hier te vinden.

Met vragen of klachten over het rookbeleid zou je patiënten en/of bezoekers kunnen verwijzen naar je communicatieafdeling (specifiek voor het rookvrije beleid). Een andere mogelijkheid is om via de website van je zorginstelling een optie beschikbaar te hebben waarin zij een vraag of klacht over je rookvrije beleid in kunnen dienen.

De ervaring van veel rookvrije zorginstellingen is dat het roken op het terrein sterk vermindert, maar dat ernstige rookverslaafden zich niet altijd laten hinderen door de huisregels. Vriendelijk blijven aanspreken is doorgaans de juiste weg. Bedenk: sommigen vinden dat regels er zijn om overtreden te worden. Als een gesprek escaleert in gescheld, beëindig dan het gesprek. Bij bedreigende situaties informeer je de beveiliging of de politie.

Begin bijvoorbeeld met de vraag ‘Bent u op de hoogte dat dit terrein rookvrij is?’, om het gesprek positief te starten. Verder staan er in deze toolkit voorbeelden van aanspreekscriptjes bij ‘Tips’.

Ga de discussie niet aan met boze rookverslaafden die zich keren tegen de rookvrije instelling, want daar verzand je in. Verder zou je wel kunnen corrigeren voor onjuiste aannames. Bijvoorbeeld: 'Het parkeerterrein van de instelling is toch van de gemeente, hoe kunnen jullie dat dan rookvrij maken?', kun je corrigeren door duidelijk te maken dat het eigen terrein is.

Checklist

Download Checklist

Strategie

  • Is er een communicatieplan opgesteld?
    • Past dit plan bij de organisatie?
    • Is het een gefaseerd plan?
    • Zijn hierin alle stakeholders gedefinieerd?

Middelen en vorm

  • Is uw organisatie in staat gemakkelijk ad hoc te communiceren (m.a.w. zijn flexibiliteit en creativiteit mogelijk)?
  • Worden online en offline communicatie afgewisseld?
  • Heeft u ambassadeurs op het oog?
    • Is er een duidelijk gezicht per afdeling?
  • Gebruikt u ook regionale/landelijke communicatiekanalen?
    • Bent u aangesloten bij het Alliantie Nederland Rookvrij-netwerk? 
    • Kunt u vanuit de landelijke sector communiceren?
    • Slaat u aan bij nationale dagen, zoals de wereld niet roken dag?

Boodschap

  • Benoemt u alle mogelijke vormen van rokerij, dus niet alleen sigaretten, maar ook de e-sigaret en de heat-not-burn?
  • Is uw communicatie positief, dus gericht op blijven motiveren en stimuleren?
  • Communiceert u naar zowel uw patiënten als uw medewerkers over besluiten, regels, verwachtingen en voorzieningen
    • Zijn alle medewerkers en onderaannemers geïnformeerd over het waarom en wat van het rookvrij beleid?
    • Zijn alle patiënten geïnformeerd over het hulpaanbod en de verwachtingen (ook van de familie)?

Alle toolkit pijlers